Hướng tới giấy chứng nhận điện tử

Ngày 16/9, tại họp báo của Bộ NN-MT, trả lời câu hỏi của phóng viên về lộ trình xây dựng, áp dụng giấy chứng nhận điện tử về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất dạng điện tử, ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai cho biết lãnh đạo Bộ đã chỉ đạo Cục triển khai nhiệm vụ này.

Đến nay, Cục Quản lý đất đai đã dự thảo nội dung phôi giấy chứng nhận điện tử và trao đổi với Cục C06, C12 thuộc Bộ Công an. Mục tiêu là giấy chứng nhận điện tử sau này được tích hợp vào ứng dụng VNeID.

Về lộ trình triển khai, trước hết cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật tại Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi để bảo đảm giá trị pháp lý thống nhất giữa giấy chứng nhận điện tử và giấy chứng nhận giấy.

Song song với hoàn thiện thể chế, Cục đang tái cấu trúc quy trình một số thủ tục hành chính theo hướng toàn trình điện tử. Theo đó, Cục đã chỉ đạo, hướng dẫn một số địa phương lựa chọn những thủ tục có tính khả thi để triển khai thủ tục hành chính điện tử.

Một điều kiện quan trọng khác là phải hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai. Đây là nền tảng để thực hiện các thủ tục hành chính và cấp giấy chứng nhận điện tử cho người sử dụng đất.

Cùng với đó, cơ sở dữ liệu đất đai phải được kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu liên quan. Trong giải quyết thủ tục hành chính đất đai, thông tin dân cư có vai trò xác thực nhân thân của người tham gia giao dịch; thông tin về pháp nhân cũng cần được xác thực. Cục Quản lý đất đai đồng thời phối hợp Cục Thuế, Bộ Tài chính nhằm kết nối, chia sẻ và cung cấp thông tin phục vụ xác định nghĩa vụ tài chính khi người sử dụng đất thực hiện các giao dịch.

Như vậy, việc triển khai giấy chứng nhận điện tử đang được thực hiện đồng thời trên các nhóm nhiệm vụ gồm hoàn thiện thể chế, tái cấu trúc thủ tục hành chính, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai và kết nối, chia sẻ dữ liệu với các hệ thống liên quan.

Theo đại diện Cục Quản lý đất đai, dự thảo phôi giấy chứng nhận điện tử đã được hoàn thành và đang tiếp tục được phối hợp với các đơn vị liên quan để hoàn thiện các điều kiện cần thiết, hướng tới đưa giấy chứng nhận điện tử vào vận hành.

47,7 triệu thửa đất đã bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”

Trả lời câu hỏi của phóng viên về tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, ông Mai Văn Phấn, cho biết, tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia đang được các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai, với nhiều kết quả tích cực.

Theo đó, thực hiện Chỉ thị số 05/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc khẩn trương tập trung nguồn lực đẩy nhanh tiến độ đo đạc lập bản đồ địa chính; đăng ký đất đai; lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Công an xây dựng Kế hoạch số 2959/KH-BNNMT-BCA, xác định cụ thể nhiệm vụ, khối lượng công việc của các cơ quan Trung ương và địa phương trong xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.

Đến nay, cả nước đã có hơn 68 triệu thửa đất được xây dựng dữ liệu. Trong đó, khoảng 47,7 triệu thửa đã bảo đảm yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”; hơn 20,5 triệu thửa thuộc nhóm cần tiếp tục bổ sung thông tin, làm sạch, làm đúng, làm đủ dữ liệu.

Về mục tiêu trong năm 2026, đại diện Cục Quản lý đất đai cho biết, Kế hoạch 2959/KH-BNNMT-BCA đã phân bổ các nhiệm vụ làm “đúng, đủ, sạch, sống” đối với những nơi đã có dữ liệu; đồng thời thực hiện đo đạc mới, đo đạc chỉnh lý tại những nơi chưa có bản đồ địa chính.

Tuy nhiên, Nghị quyết số 21-NQ/TW của Trung ương về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan đã đặt ra yêu cầu mới về tiến độ. Theo đó, Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia đối với những nơi đã có dữ liệu trong năm 2026. Đối với những địa bàn phải đo đạc, chỉnh lý hoặc đo đạc mới để xây dựng dữ liệu, thời hạn hoàn thành được xác định trong năm 2027.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu đối với những nơi đã có dữ liệu phải hoàn thành tối thiểu 80% dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” trong năm 2026.

Với khoảng 47,7 triệu thửa đất đã đạt yêu cầu trên tổng số hơn 68 triệu thửa có dữ liệu, tỷ lệ hiện nay đạt khoảng 70%. Đại diện Cục Quản lý đất đai cho rằng, với tiến độ hiện nay, mục tiêu 80% trong năm 2026 có khả năng được đáp ứng.

Đối với nhóm địa bàn phải đo đạc mới, đo đạc chỉnh lý, các cơ quan chức năng tiếp tục theo dõi, cập nhật tiến độ thực hiện của từng địa phương, với mục tiêu hoàn thành trong năm 2027.

Nhiều vướng mắc cần tháo gỡ

Theo đại diện Cục Quản lý đất đai, thời gian qua, công tác xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai được các bộ, ngành, địa phương đặc biệt coi trọng. Các địa phương thể hiện quyết tâm cao, tập trung nguồn lực và tìm giải pháp thực hiện các yêu cầu của Đảng, Nhà nước.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn một số vướng mắc, trong đó nổi lên là nguồn lực thực hiện. Khác với giai đoạn trước được triển khai nhỏ lẻ, hiện nay nhiệm vụ được thực hiện đồng bộ trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố với 3.321 đơn vị cấp xã. Do đó, yêu cầu về nhân lực để triển khai rất lớn.

Trong thời gian qua, ngoài các tổ công tác gồm Văn phòng Đăng ký đất đai, lực lượng công an khu vực và cán bộ chuyên môn của địa phương, một số địa phương còn huy động sinh viên, giáo viên tham gia hỗ trợ đối soát thông tin.

Theo đó, cán bộ chuyên môn tập trung thu thập thông tin, trong khi giáo viên, sinh viên hỗ trợ đối soát nhằm bảo đảm tính thống nhất của dữ liệu.

Về kinh phí, đây cũng là một trong những khó khăn lớn của các địa phương. Mặc dù Bộ Chính trị, Chính phủ đã có chủ trương về việc bố trí kinh phí, nhưng nguồn lực thực tế tại nhiều địa phương còn hạn chế. Có nơi mới bố trí được một phần kinh phí, có nơi được Trung ương hỗ trợ một phần, song các địa phương vẫn phải chủ động tổ chức thực hiện vì đây là nhiệm vụ có ý nghĩa chính trị quan trọng.

Một vướng mắc khác liên quan thủ tục lựa chọn đơn vị tư vấn. Theo quy định trước đây, việc lựa chọn đơn vị tư vấn phải thực hiện đấu thầu rộng rãi. Trong khi đó, thời gian triển khai nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai theo yêu cầu của Đảng, Nhà nước rất ngắn, từ khâu phê duyệt, bố trí nguồn vốn đến lựa chọn đơn vị tư vấn đều phải thực hiện trong thời gian hạn chế.

Để tháo gỡ vấn đề này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Sau đó, tại các cuộc họp, Chính phủ và Phó Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn các địa phương thực hiện.

Về kỹ thuật, trước đây việc xây dựng dữ liệu chủ yếu tập trung vào các thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận. Trong khi mục tiêu đặt ra là 100% thửa đất phải có dữ liệu.

Để giải quyết vấn đề này, Cục Quản lý đất đai đã xây dựng hướng dẫn thu thập thông tin đối với những thửa đất được giao quản lý nhưng chưa có giấy chứng nhận, tạo lập dữ liệu để phục vụ quản lý nhà nước về đất đai.

Cùng với đó, dữ liệu phải bảo đảm khả năng đồng bộ từ địa phương lên Trung ương, giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Bộ Công an và chia sẻ với các bộ, ngành liên quan.

Cục Quản lý đất đai đã phối hợp các đơn vị liên quan xây dựng các trường dữ liệu phục vụ đồng bộ, đồng thời phối hợp các đơn vị thuộc Bộ Công an thống nhất về trường dữ liệu.

Hạ tầng cũng là một vấn đề được đặt ra. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đòi hỏi hạ tầng phục vụ cả quá trình xây dựng, lưu trữ và đồng bộ dữ liệu. Tuy nhiên, hạ tầng ở cả Trung ương và địa phương vẫn còn những hạn chế.

Ngay việc đồng bộ dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Công an cũng cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng. Do đó, trước mắt các cơ quan chức năng tập trung hoàn thành việc xây dựng cơ sở dữ liệu; việc đồng bộ được thực hiện từng bước theo tiến độ hoàn thiện hạ tầng.